RafalCook
Cebularz Lubelski – historia, tradycja i mój powrót do prostego smaku
Są takie potrawy, przy których trudno zatrzymać się tylko na pytaniu:
„jak to zrobić?”
Cebularz Lubelski jest właśnie takim przykładem.
Kiedy zacząłem go przygotowywać, interesował mnie przede wszystkim smak. Z czasem coraz bardziej ciekawiło mnie jednak to, skąd właściwie wziął się ten prosty placek z cebulą i makiem.
I tutaj zaczyna się moja kulinarna podróż do Lublina.
Cebularz Lubelski – smak z XIX wieku
Pierwsze wzmianki o cebularzu i przekazywanej z pokolenia na pokolenie recepturze sięgają XIX wieku. Oficjalne materiały Ministerstwa Rolnictwa wskazują również na jego związki z kuchnią żydowską i społecznością żydowską lubelskiego Starego Miasta. Z czasem wypiek rozprzestrzenił się po całej Lubelszczyźnie.
To właśnie ten element najbardziej mnie w nim interesuje.
Cebularz nie jest tylko regionalnym przepisem. Jest przykładem tego, jak jedzenie przechowuje historię miejsca i ludzi.
Co wyróżnia tradycyjnego cebularza?
Na pierwszy rzut oka skład jest bardzo prosty.
- Pszenne ciasto
- Cebula
- Mak
- Ale tradycja kryje się w szczegółach.
Cebularz Lubelski jest okrągłym pszennym plackiem o średnicy około 15-20 cm, którego powierzchnię stanowi cebula pokrojona w kostkę i wymieszana z makiem.
Tak opisuje go Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi na swojej liście produktów tradycyjnych.
Istotne jest również przygotowanie cebuli.
Nie chodzi o klasyczne podsmażenie jej na patelni. W tradycyjnej technologii cebulę kroi się, soli i pozostawia na około godzinę. Gdy puści sok, płyn jest odcedzany, a cebulę łączy się z makiem i olejem.
To drobny szczegół, ale właśnie takich szczegółów szukam, kiedy próbuję odtworzyć tradycyjne smaki.
Masło, margaryna i olej – ważny szczegół
Podczas przygotowywania cebularza łatwo trafić na współczesne przepisy, w których pojawia się olej w cieście, mleko czy jajka.
Jeżeli jednak chcemy trzymać się oficjalnej specyfikacji produktu, sytuacja wygląda inaczej.
W cieście przewidziano mąkę pszenną, cukier, margarynę lub masło, drożdże, wodę i sól. Olej roślinny pojawia się natomiast w farszu cebulowym.
To dobry przykład tego, dlaczego przy kuchni regionalnej warto sprawdzać źródła, zamiast bezrefleksyjnie powtarzać najpopularniejszą wersję znalezioną w internecie.
Cebularz jako część kulinarnego dziedzictwa Lubelszczyzny
Cebularz został wpisany na polską Listę Produktów Tradycyjnych w kategorii wyrobów piekarniczych i cukierniczych. Jest także chronionym produktem regionalnym w ramach unijnego systemu jakości ChOG.
Dla mnie najciekawsze jest jednak coś prostszego.
Kilka podstawowych składników potrafi opowiedzieć o regionie więcej niż bardzo skomplikowane danie.
Cebula, mak i pszenne ciasto stały się częścią kulinarnej tożsamości Lubelszczyzny.
Jak przygotowywałem cebularza?
W tym przypadku nie chciałem tworzyć kolejnej internetowej wersji przepisu.
Najpierw przygotowałem cebulę i dałem jej czas na puszczenie soku.
Następnie zrobiłem ciasto drożdżowe, korzystając z Kenwood Cooking Chef XL.
Robot pomógł mi przede wszystkim w wyrabianiu ciasta – tej części pracy, która wymaga czasu i odpowiedniej pracy z glutenem.
Później formowałem placki, zostawiałem charakterystyczny rant, nakładałem cebulę z makiem i piekłem je w wysokiej temperaturze.
Cały proces pokazuję na Instagramie @rafalcook, gdzie znajduje się również pełna receptura i dokładne proporcje.
Blog zostawiam natomiast na to, co najbardziej mnie interesuje: historię, kontekst i moje doświadczenie z tym smakiem.
Dlaczego warto poznawać polskie smaki?
Podróż kulinarna nie zawsze musi prowadzić do Włoch, Hiszpanii czy Azji.
Czasami warto pojechać do Lublina
Albo po prostu włączyć piekarnik i spróbować zrozumieć, dlaczego konkretny smak przetrwał przez pokolenia.
Cebularz przypomina mi, że kuchnia regionalna nie musi być skomplikowana.
Musi mieć historię.
I ludzi, którzy chcą ją dalej opowiadać.
Poznajmy świat przez jedzenie.
FAQ – Cebularz Lubelski
Skąd pochodzi Cebularz Lubelski?
Cebularz pochodzi z Lubelszczyzny, a jego historia jest związana między innymi z żydowską społecznością Lublina. Pierwsze wzmianki o tym wypieku sięgają XIX wieku.
Ile lat ma Cebularz Lubelski?
Nie można podać dokładnego wieku konkretnej receptury. Oficjalne źródła wskazują jednak, że pierwsze wzmianki o cebularzu sięgają XIX wieku, dlatego można mówić o ponad 100-letniej tradycji tego wypieku.
Z czego robi się tradycyjnego cebularza?
Podstawą jest pszenne ciasto drożdżowe oraz farsz z cebuli, maku i oleju. Oficjalna specyfikacja przewiduje w cieście między innymi mąkę, wodę, drożdże, cukier, sól oraz margarynę lub masło.
Czy cebulę do cebularza się smaży?
W tradycyjnej technologii cebuli nie trzeba wcześniej smażyć. Kroi się ją, soli i pozostawia na około godzinę, następnie odcedza sok i łączy cebulę z makiem oraz olejem.
Czy do tradycyjnego cebularza dodaje się jajka?
Jajka nie występują w oficjalnej recepturze produktu. Podstawowe ciasto opiera się na mące, wodzie, drożdżach, cukrze, soli i tłuszczu w postaci masła lub margaryny.
Czy Cebularz Lubelski jest produktem tradycyjnym?
Tak. Cebularz Lubelski znajduje się na polskiej Liście Produktów Tradycyjnych, a jego specyfikacja jest objęta unijnym Chronionym Oznaczeniem Geograficznym.
