Bajgiel – historia, pochodzenie i dlaczego gotuje się go przed pieczeniem?

🍴 Przejdź do przepisu

Bajgiel – historia, pochodzenie i dlaczego gotuje się go przed pieczeniem?

Bajgiel wygląda niepozornie. Okrągłe pieczywo z dziurką w środku. Dzisiaj kojarzymy go przede wszystkim z Nowym Jorkiem, śniadaniem, serkiem śmietankowym czy łososiem.

Lub…ale to w części 2 🙂

Ale historia bajgla zaczęła się znacznie wcześniej i jest mocno związana z Europą Środkową i Wschodnią oraz kulturą żydowską.

To właśnie dlatego przygotowanie bajgla jest tak ciekawe. Nie wystarczy zrobić drożdżowego ciasta i upiec go jak zwykłą bułkę.

Charakterystyczny bajgiel przed pieczeniem trafia jeszcze do wrzątku.

Skąd pochodzi bajgiel?

Pochodzenie bajgla nie jest tak jednoznaczne, jak sugerują popularne internetowe historie.

Jedna z najbardziej rozpowszechnionych opowieści łączy powstanie bajgla z 1683 rokiem i królem Janem III Sobieskim.

Problem w tym, że historycy kulinariów wskazują na wcześniejsze świadectwa istnienia tego rodzaju pieczywa.

Źródła przywołują krakowskie wzmianki o bajglu z początku XVII wieku. Wcześniej znany był również obwarzanek, czyli pieczywo przygotowywane przez obwarzanie ciasta przed pieczeniem.

Smithsonian zwraca uwagę, że podobne pierścieniowe pieczywo ma jeszcze szerszą historię i występowało w różnych częściach Europy.

Dlatego zamiast jednej prostej daty lepiej mówić o długiej historii obwarzanych, pierścieniowych wypieków Europy Środkowej i Wschodniej.

Bajgiel a kuchnia żydowska

Bajgiel stał się szczególnie ważnym elementem kuchni Żydów aszkenazyjskich.

W Europie Środkowej i Wschodniej był częścią kultury kulinarnej społeczności żydowskich. Wraz z emigracją pod koniec XIX i na początku XX wieku trafił do Stanów Zjednoczonych.

Tam jego historia zaczęła się zmieniać. W Nowym Jorku bajgiel stał się elementem miejskiej kultury jedzenia, a z czasem połączenie bajgla z kremowym serkiem i łososiem zaczęło być rozpoznawalne na całym świecie.

To ciekawy przykład tego, jak jedzenie podróżuje razem z ludźmi.

Przepis pozostaje rozpoznawalny, ale zmienia się sposób jego podawania i miejsce, które zajmuje w kulturze.

Dlaczego bajgiel gotuje się przed pieczeniem?

To jedno z najczęstszych pytań dotyczących bajgli.

Po co gotować ciasto, skoro za chwilę i tak trafi do piekarnika?

Właśnie dlatego, że bajgiel ma być inny niż zwykła bułka.

Obwarzanie powierzchni ciasta przed pieczeniem pomaga uzyskać charakterystyczną skórkę i sprężysty, bardziej zwarty środek.

Gotowanie jest jednym z kluczowych etapów tradycyjnej techniki przygotowania bajgli.

To również moment, w którym na powierzchni bajgla można łatwo umieścić posypkę.

Jaka posypka pasuje do bajgla?

W mojej wersji używam:

– sezamu,

– maku,

– czarnuszki,

– słonecznika,

– odrobiny soli.

To nie jest próba stworzenia jednej „jedynej słusznej” wersji bajgla.

Traktuję ją jako moją domową interpretację klasycznego pieczywa.

Najważniejsza pozostaje technika: dobrze wyrobione ciasto, odpowiednie wyrastanie, obwarzanie i dopiero pieczenie.

Bajgiel w Nowym Jorku

Dzisiaj bajgiel jest mocno kojarzony z Nowym Jorkiem, ale jego amerykańska historia jest historią migracji.

Żydowscy imigranci z Europy Wschodniej przywieźli ze sobą swoje tradycje kulinarne.

W Stanach Zjednoczonych bajgiel stopniowo wyszedł poza społeczności żydowskie i stał się częścią szerzej rozumianej amerykańskiej kultury śniadaniowej.

To właśnie takie historie najbardziej lubię w jedzeniu. Bo kiedy patrzymy tylko na gotowy produkt, widzimy pieczywo.

Kiedy poznajemy jego historię, widzimy ludzi, migracje, miasta i zmieniające się zwyczaje.

Ta podróż ma też swój nowojorski ciąg dalszy. Z tych samych domowych bajgli przygotowałem American Bagel Sandwich z jajkiem, bekonem, serem i sosem BBQ.

Czy bajgiel jest polski?

To pytanie wymaga odpowiedzi bez uproszczeń.

Bajgiel ma silne związki z historią żydowskich społeczności Europy Środkowej i Wschodniej, a Kraków należy do miejsc związanych z jego wczesną historią.

Nie oznacza to jednak, że można bez zastrzeżeń powiedzieć, że bajgiel został „wynaleziony w Polsce”.

Historia tego pieczywa jest starsza i bardziej złożona. W regionie istniały również inne obwarzane wypieki, między innymi obwarzanek krakowski.

FAQ – Najczęstsze pytania o bajgiel

Dlaczego bajgiel gotuje się przed pieczeniem?

Gotowanie, czyli obwarzanie, przygotowuje powierzchnię ciasta przed pieczeniem i pomaga uzyskać charakterystyczną skórkę oraz sprężystą strukturę bajgla.

Skąd pochodzi bajgiel?

Bajgiel jest związany z tradycjami kulinarnymi Europy Środkowej i Wschodniej, szczególnie społeczności żydowskich. W źródłach pojawiają się krakowskie wzmianki z początku XVII wieku.

Czy bajgiel pochodzi z Krakowa?

Kraków jest ważnym miejscem w historii bajgla i zachowały się wczesne wzmianki o tym pieczywie, ale nie ma podstaw, aby przedstawiać Kraków jako bezdyskusyjne miejsce jego wynalezienia.

Czym różni się bajgiel od zwykłej bułki?

Najważniejszą różnicą jest technika przygotowania. Uformowany bajgiel jest przed pieczeniem obwarzany w wodzie, co wpływa na jego skórkę i strukturę.

Czy bajgiel można zrobić w domu?

Tak. Domowy bajgiel wymaga przede wszystkim dobrze wyrobionego ciasta, odpowiedniego wyrastania, uformowania oraz obwarzenia przed pieczeniem.

Bajgiel jako kolejny przystanek w kulinarnej podróży

Właśnie dlatego bajgiel pasuje do mojego Kulinarnego Atlasu Świata.

Nie trzeba kupować biletu do Nowego Jorku, żeby zacząć od zwykłego bajgla. Wystarczy mąka, woda, drożdże i trochę czasu.

A później okazuje się, że ten prosty pierścień z ciasta prowadzi nas przez Kraków, historię żydowskich społeczności Europy Środkowej i Wschodniej, migrację do Ameryki oraz narodziny nowej kultury jedzenia.

I chyba właśnie to najbardziej lubię w gotowaniu. Jedzenie potrafi być mapą.

▶ Film na Instagramie